على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

90

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اثواب ( asv b ) ع . ج ثوب . اثواب ( esv b ) م . ع . اثاب الحوض : پرآب گردانيد آن حوض را . و اثابه الله : پاداش دهد او را خداى . و اثاب فلان : بشتافت فلان . و اثاب الرجل : فربه شد آن مرد پس از لاغرى از بيمارى . و اثاب الشيى : اعادهء آن چيز كرد . اثوار ( asv r ) ع . ج ثور . اثوب ( asvob ) و اثوب ( as'ob ) ع . ج ثوب . اثوث ( osus ) م . ع . اث اثاثا و اثاثة و اثوثا . مر . اثاث . اثور ( osur ) ع . ج اثر و اثر . اثول ( asval ) ص . ع . ديوانه و احمق و كم نصرت . و كم‌خير سست‌كار . و سست‌رو . و ديوانه . ج : ثول اثول ( osul ) ع . ج اثل . اثول ( osul ) م . ع . اثل اثولا ( از باب ضرب ) : بن گرفت . و استوار و محكم شد . اثولال ( esvel l ) م . ع . اثولت الشاة اثولالا : ثولاء گرديد آن گوسپند يعنى ديوانه شد . اثوم ( asum ) ص . ع . گناه‌كار . و دروغ‌گوى . اثون ( assun ) ا . ع . تون . و آتش‌دان . و كوره . اثوياء ( asvi ' ) ع . ج ثوىّ . اثى ( asy ) م . ع . اثيت به و عليه اثاية و اثيا . مر . اثاية . اثئار ( esse r ) م . ع . اثارت منه اى اثتارت منه : قصاص يافتم از او . اثيبج ( osaybej ) ا . ع . مصغر اثبج . مر . اثبج . و منه حديث اللعان ان جائت به اثيبج فهو لهلال بن امية . اثيث ( asis ) ص . ع . انبوه و بهم پيچيده . و كلان سرين . ج : اثاث . اثيثة ( asisat ) ص . ع . مؤنث اثيث و زن كلان سرين . ج : اثاث و اثائث . اثيداء ( osayd ' ) ا خ . ع . يك طرف از بازار عكاظ . اثير ( asir ) ا . پ . اشكى كه از اندوه و غصه جارى شود . و ا . كرهء آتش . و شمس . و آفتاب . و كرهء اثير . سپهر . اثير ( asir ) ص . ع . عالى . و بلند . و بر گزيده . و شريف . و پسنديده . و دوست مصاحب . و يار خالص . وا . جوهر شمشير . و سطح براق شمشير . و ا خ . فلك . و كرهء نار . و اول ذى اثير : پيش از همه . و اولين مرتبه . و كثير اثير : از اتباع است . مصنف گويد : اين لغت مأخوذ از يونانى است كه بمعنى اشتعال و احتراق بود . و بدوا يونانيان آسمان را به اين اسم مىناميدند و بعد طبيعيين يونانى آن را اطلاق نمودند بر روح فرضى كه موافق عقيده‌شان موجب حيات كليهء عالم بود . و جمعى ديگر يك سيالهء بسيار نافذ و با ارتجاعيتى را در طبيعت قائل شدند كه در همهء اجسام و افضيهء ما بين آنها نفوذ كرده و آثار حرارت و نور را به آن نسبت مىدادند . و لفط اترى كه در طبيعى اصطلاح كرده‌اند و مقصودشان جسمى است هوائى شكل و بسيط و سبك كه در طبقات مرتفع آتموسفر واقع شده و پر كرده است فضائى را كه در آن اجسام سماوى متحرك و در گردش‌اند مأخوذ از همين لفظ اثير يونانى است . و همچنين است لفظ اترى كه در كيميا اصطلاح نموده‌اند . مر . اتر . اثير ( osayr ) ا . ع . مصغر اثر يعنى اثر كوچكى . و ا خ . نام طبيبى . اثير ( asir ) ا . پ . شرارهء آتش . و بومادران . اثيرة ( asirat ) ص . ع . ستورى كه در روى زمين باسم خود نشان بزرگ گذارد . و اثيرة ذى اثير : اول مرتبه و پيش از همه . اثيل ( asyal ) ص . ع . بعير اثيل : شتر بزرگ نره ج : ثيل . اثيل ( asil ) ص . ع . محكم بن . و استوار و مجد اثيل : بزرگى استوار . اثيل ( osayl ) ا خ . وادى در نزديكى مدينه كه نخلستان بسيار دارد . اثيلة ( osaylat ) ا خ . ذات الاثيلة : نام موضعى . اثيم ( asim ) ص . ع . دروغ‌گوى . و گناه كار . وا بسيار گناه كردن ( مبالغهء در مصدر است ) . و ا خ . لقب ابو جهل . اثمة ( asimat ) ا . مبالغهء در مصدر يعنى بسيار گناه كردن . اثين ( asin ) ص . ع . محكم بن و استوار . و مشهور . و بزرگوار . اثئية ( osiyat ) ا ج . ع . جماعت و گروه . و گروه انبوه . اج ( aj ) ص . پ . خرد و كوچك . وا . درخت گز . و درخت كدو . اج ( oj ) ا . پ . شرط و رهن و گرو . اج ( ajj ) م . ع . اج الظليم اجا . ( از باب ضرب و نصر ) : دويد آن شترمرغ چنان كه از بال وى آواز برآمد . و مريؤج : گذشت بشتاب . و اجج اجا ( از باب فتح ) : حمله كرد بر دشمن . و اجت النار ( از باب نصر ) : زبانه زد آتش . اجاء ( aj ' ) ا خ . ع . نام كوهى در عربستان . و شهرى در مصر . اجاء ( ej ' ) ا . ع . رنگى از رنگهاى اسب كه سرخى مايل به سياهى بود . اجاءة ( aj at ) ا خ . ع . نام موضعى .